Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

73

II.

Biograph e n.

Xenophon. Seine 'Atrovenceoveu llatæ. Ewxgætys, oder Denkwürdigkeis ten des Sokrates sollten nicht sowohl vouftåndige Biographie dies ses großen Weltweisen seyn , dessen Schüler und Liebling Xenos phon war, sondern nåhere Entwickesung und Darstellung seiner Sinnesart, feines Edelmuths, feiner Uneigennüßigkeit, und seines Berhaltens beim unterricht und Umgange mit seinen Schülern. Der Anfang dieser sch&ßbarer Schrift ist daher faft nichts als Schußschrift für den Sokrates, in Hinficht auf die Beschuldiguns gen, die von seinen Feinden geltend genug gemacht wurden, um Tein Todesurtheil zu bewirken. Dann aber enthalt der übrige Theil die Er;&hlung verschiedner Unterredungen des Sokrates åber die wichtigsten und lehrreichften Gegenstände. Der einnehmende, eins fache und geschmackvolle Vortrag dieser Denkwürdigkeiten gewinnt den Leser eben fo sehr für ibren Verfasser, als für den edeln Weis fen, den er schildert, und von dessen Charakter er im folgenden dritten Abschnitte des ersten Buchs ein allgemeines Bild entwirft.

Pς δε δή και ωφελεϊν έδόκει μοι τες ξυκόντας, τα μεν έργω: δεικύων εαυτόν οίος ήν, τα δε και διαλεγόμενος , τέτων δη γραψω, οπόσα αν διαμνημονεύσω, τα μεν τοίνυν προς τας θεες φανερός ήν και ποιών και λέγων, ήπερ η Πυθία αποκρίνεται τους ερωτώσι, πώς δε ποιεί, ή περί θυσίας, και περί προγόνου θεραπείας, και περί άλλα τινος των τοιέτων» ήτε γαρ Πυθία νόμω πόλεως, αναιρώ, ποιoύντας ευσεβώς αν ποιδών. Σωκράτης τε έτω και αυτός επoίει, και τοις άλλοις παρήνες" τες δε άλλως πως ποιώντας

Ο 5

περιές

περιέργες και ματαίες ενόμιζεν είναι. και εύχετο δε προς τις θεές απλώς ταγαθα διδόναι, ως τες θεές κάλλιςκ έδότας, οποία αγαθα εςι' τες δε εύχομένες χρυσίον, ή αργύριον, ή τυραννίδα, ή άλ» τι των τοιέτων, έδεν διάφορων ενόμιζεν εύχεσθαι, και οι κυβείαν, ή μάχην, και άλλο τι εύχοιντο των φανερώς αδήλων, όπως αποβήσοιτο. θυσίας δε θύων μικρας από μικρών, έδέν ηγείτο μεθαι των οπο πολλών και μεγάλων πολλα και μεγάλα θυόντων, έτε γας τους θεος έφη καλώς έχειν, και τους μεγάλες θυσίοις μάλλον, και τις μικραϊς έχαιρον" (πολλάκις γαρ αν αυτού τα παρα των πονηρών μάλλον, και τα παρα των χρησών είναι κεχαρισμένα) έτ' εν τοις άνθρώποις άξιον είναι ζεν, ει τα παρα των πονηρών μάλλον ήν κεχαρισμένα τους θεούς, ή τα παρκ των χρηστών αλλ' ενόμιζε τις εξής τους παρκ των ευσεβεσάτων τιμης μάλα χαίρειν, επαινέτης δ' ήν και τη επες τότε

Καδδύναμιν δ' άρδεν ξερ' θανάτοισι θεοίσι: και προς φίλες δε, και ξένες, και προς την άλλην δίαιταν καλην, έφη, παραίνεσιν είναι την Καδδύναμιν έρδειν, ει δε τι δόξειεν αυτώ σημαίνεται παρα θεών, ήττον άν επίσθη παρά τα σημαινόμενα ποιήσαι, ή και τις αυτόν έπειθει δε λαβείν ηγεμόνα τυφλον και μη ιδότα την οδον, αντί βλέποντος και ειδότος. και των άλλων δε μωμίαν κατηγόροι, οίτινες παρα τα παρα των θεών σημαινόμενα ποιέσι τι, φυλαττόμενοι την παρά τους ανθρώποις άδοξίαν, αυτος δε πάντ' ανθρώπινα υπερεώρο προς την παρα των θεών ξυμβαλίαν. διοίτη δε τήν τε ψυχήν έπαίδευσε και το σώμα, ή χρώμενος άν τις, ει μη τι δαιμόνιον άη, θαρραλέως και ασφαλώς διάγοι , και εκ αν αποβήσεε τοσαύτης δαπάνης. έτω γαρ ευτελής ήν, ώς εκ οίδ' ά τις έτως αν ολίγα εργάζοιτο, ώσε μη λαμβάνουν τα Σωκράτει αρκέντα.

σίτω

[ocr errors]

σίτω μεν γαρ τοσέτω έχρητο, όσον ηδέως ήθιε, και επί τέτω έτως παρεσκευασμένος ήν, ώσε την επιθυμίαν τε σίτε όψον αυτά είναι. ποτό, δε πάν ηδυ ήν αυτώ, δια το μή πίνει», ε μη διψώη, ο δε ποτε κληθείς εθελήσαμεν επί δίπνον ελθείν, και τους πλίσοις έργωδέςτον έσιν, ώςε φυλάξαθαι το υπέρ τον καιρόν εμπίπλαθαι, τέτο βαδίως πάνυ εφυλάττετο. τοϊς δε μη δυναμένοις τέτο ποιείν συνεβέλευε φυλάττεσθαι τα πείθοντα μη πεινώντας εθίειν, μηδε διψώντας πίναν. και γαρ τα λυμαινόμενα γατέρες και κεφαλας, και ψυχας, ταύτ', έφη, άνοι, οίεσθαι δ' έφη επισκώπτων και την Κίρκην ύς ποιών, τοιέτους πολλούς δειπνίζεσαν, τον δε Οδυσσέα Ερμά τε υπο9ημοσύνη, κι αυτόν εγκρατή όντα, και αποχόμενον τ8 υπέρ τον καιρόν των τοιέτων άπτεται, δια ταύτα έδε γενεθαι ύν, τοιαύτα μεν περί τέτων έπαιζεν, άμα επεδάζων, αφροδισίων δε, παρήνοι των καλών ιχυρώς απέχεθαι, και γαρ, έφη, ραδιoν άνοι των τοιέτων απτόμενον σωφρονείν. άλλα κα Κριτόβελόν ποτε τον Κρίτωνος πυθόμενος, ,

ότι έφίλησε τον Αλκιβιάδε υιον καλον όντα, παρόντος τα Κριτοβάλε ήρετο Ξενοφώντα, είπέ μοι, έφη, ώ Ξενοφών, και συ Κριτοβελον ενόμιζες είναι των σοφρονικών ανθρώπων μάλλον και των θρασίων, και των προνοητικών μάλλον και των ανοήτων και ξιψοκινδύνων και πάνυ μεν όν, έφη ο Ξενοφών. ών τοίνυν νόμιζε αυτόν θερμαργότατον είναι και λεωργότατον. έτος κούν ας μηχαίρα: κυβις ήσαμε, κάν είς πύρ άλλοιτο, και τι δη, έφη ο Ξενοφών, ιδών ποιέντα, ταύτα κατέγνωκας αυτά; 8 γαρ έτος, έφη, ετόλμησε τον 'Αλκιβιάδα οιον φιλήσαι, όντα ευπροσωπότατον και ωραιότατον, αλλ' και μέν τοι, έφη ο Ξενοφών, τοιύτόν εςι το ειψοκίνδυνων έργον, καν εγω δοκώ μοι τον κίνδυνοντούτονυπομείναι. τλήμαν, έφη και Σωκράτης και τί ας αίδι παθω καλόν φιλήσας; άρ' έκ αν αυτίκα μάλα

δόλος

τε

δελος αντ' ελευθέρα άναι και πολλα δε δαπα αν εις βλαβερές ηδονας,
πολλήν δε αχολίαν έχεις τα επιμεληθήναι τινος καλά καγαθά,
επεδαζειν δε αναγκασθήναι, εφ' οίς εδ' αν μαινόμενος σπουδάσειεν ;
ο Ηράκλειο, έφη ο Ξενοφών, ως δεινήν τινα λέγεις δύναμιν το φιλή-
κατος είναι, και τέτο, έφη ο Σωκράτης , θαυμάζας; έκ οίδα,
έφη, ότι τα φαλάγγια, εδ' ημωβολιαία το μέγεθος όντα, προσα.
ψάμενα μόνον το σόματι, ταϊς δε οδύναις επιτρίβει τις ανθρώπες,
και τα φρονείν εξίσησις και μα Δί', έφη ο Ξενοφών. ενίησι γαρ το
τα φαλάγγια κατά το δήγμα. ό μωρέ, έφη ο Σωκράτης, τες δε
καλες εκ οίδα, φιλώντας ενιέται τι, ό, τι συ εχ δράς: εκ οίδ' ότι
τέτο το θηρίον, και καλάει καλόν και ωραίον, τοσέτω δενότερόν εςι
των φαλαγγίων, όσω εκδίνα μεν αψάμεια, τέτο δε εδ' απτόμενον,
εάν τις αυτο θεάται, ενίησι και πάνω πόρρωθεν τοιύτον. ώςε μαί-
εθαι ποιόν; ίσως δε και οι έρωτες τοξόται διου τύτο κκλέται,
ότι και πόρρωθεν οι καλοί τιτρώσκεσιν, άλλα συμβελεύω σοι, ώ Ξε-
οφών, οπότ' αν ίδης τινού καλον, φεύγειν προτροπαδην. σοι δε,
Κριτόβαλε, συμβαλεύω απενιαυτίσαι μόλις γαρ αν ίσως έν τοσέτω
χρόνω το δήγμα υγιής γένοιο. έτω δη και αφροδισιάζειν, τες μη ασφα-
λώς έχοντας προς αφροδίσια, ώετο χρήναι προς τοιαύτα, οία, μη
πάνυ μεν δεομένα τα σώματος, εκ αν προσδέξαντο η ψυχή, δεομέ-
18 δε, εκ αν πράγματα παρέχει, αυτος δε προς ταύτα φανερός ήν
ότι παρεσκεύασμένος, ώς τε ράον απέχεθαι των καλλίων και ωραι-
οτάτων, και οι άλλοι τών αιχίσον και άωροτάτων, περί μεν δη βρώ-
σεως και πόσεως και αφροδισίων, έτω κατεσκευασμένος ήν, και ώε-
το εδεν άν ήττον αρκέτως ήδεσαι τον πολλα επί τέτοις πραγμα:
τευομένων, λυπάσθαι δε πολυ ελαττον.

[ocr errors][ocr errors]

Plutarch.

PI u t a rch. Mer Fennt nicht seine meifterhaften biographischen paralles len, ein Werk, dem schwerlich irgend ein andres aus dem ganzen griechischen und römischen Alterthume an nůßlichem Unterricht und Reichthum praktischer Weisheit den Vorrang ftreitig machen kann. Plutarch, ein Mann von großer Einsicht und Welterfahs rung, schrieb fie in der Muße seines hdhern Ulters, und stellte die durch langes Studium der griechischen und römischen Geschichte hinlänglich beobachteten und geprüften Charaktere denkwürdiger Månner aus beiden Nationen, nach den vornehmsien Zügen ihrer Handlungen und Gesinnungen, neben einander, um ihre Denkart, Sitten und Begebenheiten in einer besondern Vergleichung zu würs digen. Man verdankt diesen Lebensbeschreibungen eine Menge kleiner, von andern Geschichtschreibern nicht berührter, historischer Uniftånde und charakteristischer Züge, besonders aus dem häuslis chen Leben und bürgerlichen Betragen derjenigen Månner, die Plutarch mit einander in Vergleichung ftellt. Eine der anziehends ften seiner Biographien ist die vom Koriolani, aus welcher folgende Stelle genommen ift.

VITA CORIOLANI, Cap. XXXIII.

Έ, δε τη Ρώμη τότε των γυναικώ, άλαι μεν προς άλλοις ιερείς, αι δε πλύσαι και δοκιμώτατοι περί τον τ8 Καπιτωλίνα Διός βωμών έκέτευον. εν δε ταύταις ήν ή Ποπλικόλα, τα μεγάλα και πολλα “Ρωμαίος εν τε πολέμους και πολιτίαις όφελήσαντος, αδελφη, Ουαλερία. Ποπλικόλας μεν εν έτεθνήκει πρότερον, ως εν τοις περί έκανε γεγραμμένοις ισορήκαμεν, η δε Ουαλερία δόξαν έχει εν τη πόλει και τιμής, δοκάσα τω βίω μη κατοιχύνουν το γένος. όπες εν λέγω κάθος εξαπίνης παθέσα, και κατ' επίνοιαν εκ 29ίαςον αψαμένη το συμφέροντος, αυτή τ' ανέση, και τας άλλος έναςήσασα πάσας, ήκεν επί την οικίαν της το Μαρκία μητρος Ουολεμίας, ως δ' ασήλθε και κατέλαβε μετα της w& καθεζομένην, και τα ποιο

« ZurückWeiter »