Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

73

II.

Biograph e n.

Xenophon. Seine 'Atrovenceoveu llatæ. Ewxgætys, oder Denkwürdigkeis ten des Sokrates sollten nicht sowohl vouftåndige Biographie dies ses großen Weltweisen seyn , dessen Schüler und Liebling Xenos phon war, sondern nåhere Entwickesung und Darstellung seiner Sinnesart, seines Edelmuths, feiner uneigennüßigkeit, und seines Berhaltens beim unterricht und Umgange mit seinen Schülern. Der Anfang dieser schißbaren Schrift ist daher fast nichts als Schußschrift für den Sokrates, in Hinsicht auf die Beschuldiguns gen, die von seinen Feinden geltend genug gemacht wurden, um fein Todesurtheil zu bewirken. Dann aber enthält der übrige Theil die Erzählung verschiedner Unterredungen des Sokrates åber die wichtigsten und lehrreichften Gegenstände. Der einnehmende, eins fache und geschmackvolle Vortrag dieser Denkwürdigkeiten gewinnt den Leser eben fo sehr für ibren Verfasser, als für den edeln Weis fen, den er schildert, und von dessen Charakter er im folgenden dritten Abschnitte des ersten Buchs ein allgemeines Bild entwirft.

Pς δε δή και ωφελεϊν έδόκει μοι τες ξυκόντας, τα μεν έργω: δεικύων εαυτόν οίος ήν, τα δε και διαλεγόμενος , τέτων δη γραψω, οπόσα αν διαμνημονεύσω, τα μεν τοίνυν προς τας θεες φανερός ήν και ποιών και λέγων, ήπερ η Πυθία αποκρίνεται τους ερωτώσι, πώς δε ποιώ, ή περί θυσίας, και περί προγόνου θεραπείας, και περί άλλα τινος των τοιέτων» ήτε γαρ Πυθία νόμω πόλεως, αναιρώ, ποιoύντας ευσεβώς αν ποιδών. Σωκράτης τε έτω και αυτός επoίει, και τοις άλλοις παρήνει" τας δε άλως πως ποιώντας

E 5

περιές

[ocr errors]

περιέργες και ματαίες ενόμιζεν είναι. και εύχετο δε προς τις θεες απλώς ταγαθα διδόναι, ως τες θεές κάλλισα ειδότας, δποία αγαθα έσι' τες δε εύχομένας χρυσίον, ή αργύριον, ή τυραννίδα, ή άλλο τι των τοιέτων, έδεν διάφορων ενόμιζεν εύχεθαι, ή ο κυβείαν, ή μάχην, ή άλλο τι εύχοιντο των φανερώς αδήλων, όπως αποβήσοιτο. θυσίας δε θύων μικρές από μικρών, έδέν ηγάτο μαθαι των απο πολλών και μεγάλων πολλοί και μεγάλα θυόντων, έτε γας τους θεος έφη καλώς έχειν, οι ταϊς μεγάλεις θυσίαις μάλλον, ή ταϊς μικρούς έχυρον" (πολλάκις γαρ ών αυτοίς τα παρα των πονηρών μάλλον, και τα παρα των χρηστών άναι κεχαρισμένα) άταν τοις ανθρώποις άξιον είναι ζεν, ει τα παρα των πονηρών μάλλον ήν κεχαρισμένα τους θεούς, ή τα περί των χρησών αλλ' ενόμιζε τις θεές ταϊς παρά των ευσεβεσάτων τιμάϊς μάλα χαίρειν, επαινέτης δ' ήν και το έπες τέτ8"

Καδδύναμιν δ' έρδειν τερ' θανάτοισι θεοίσι: και προς φίλες δε, και ξένες, και προς την άλλην δίαιταν καλην, έφη, παραίνεσιν είναι την Καδδύναμιν έρδειν, ει δε τι δόξειεν αυτώ σημαίνεθαι παρα θεών, ήττον αν εποίθη παρα τι σημαινόμενα ποιήσαι, ή ά τις αυτόν έπειθει δε λαβείν ηγεμόνας τυφλον και μη ειδότα την οδον, απί βλέποντος και ειδότος, και των άλλων δε

μωρίαν κατηγόρι, οίτινες παρα τα παρα των θεών σημαινόμενα ποιέσι σι, φυλαττόμενοι την παρά τους ανθρώποις άδοξίαν, αυτός δε πάντ' ανθρώπινα υπερεώρο προς την παρα των θεών ξυμβαλίαν, διοίτη δε την τε ψυχήν έπαίδευσε και το σώμα, ή χρώμενος άν τις, ει μη τι δαιμόνιον είη, θαρραλέως και ασφαλώς διάγοι, και εκ αν αποεήσειε τοσαύτης δαπάνης. έτω γαρ ευτελης ήν, ώς εκ οίδ' εί τις έτος εν ολίγα εργάζοιτο, ώςε μη λαμβάνειν τα Σωκράται αρκέντα.

σίτω

[ocr errors]
[ocr errors]

SAVOL

σίτω μεν γαρ τοσέτω έχρητο, όσον ηδέως ήθιε, και επί τέτω έτως παρεσκευασμένος ή», ύσε την επιθυμίαν τε σίτε όψον αυτά είναι. ποτό, δε πάν ηδυ ήν αυτώ, δια το μή πίνει», ε μη διψώη, ο δε ποτε κληθείς εθελήσειεν επί δείπνον ελθείν, και τους πλείςοις έξγωδέσατον έσιν, ώςε φυλάξαθαι το υπέρ τον καιρόν εμπίπλαθαι, τέτο βαδίως πάνω εφυλάττετο. τοϊς δε μη δυναμένοις τέτο ποιϊν συνεβέλευε φυλάττεσθαι τα πείθοντα μη πεινώντας εθίειν, μηδε διψώντας πίνειν. και γαρ τα λυμαινόμενα γατέρας και κεφαλας, και ψυχας, ταύτ', έφη, άνοι, οίεσθαι δ' έφη επισκώπτων και την Κίρκην ύς ποιών, τοιέτους πολλούς δειπνίζεσαν, τον δε Οδυσσέα Ερμί τε υπο9ημοσύνη, κι αυτόν εγκρατή όντα, και αποχόμενον τ8 υπέρ τον καιρόν των τοιέτων άπτεται, δια ταύτα έδε γενεθαι ύ», τοιαύτα μεν περί τέτων έπαιζεν, άμα επεδάζων, αφροδισίων δε, παρήνοι των καλών ιχυρώς απέχεθαι, και γας, έφη, ραδιoν άνοι των τοιέτων απτόμενον σωφρονών. άλλα και Κριτόβελόν ποτε τον Κρίτωνος πυθόμενος,

ότι έφίλησε τον Αλκιβιάδε υιον καλον όντα, παρόντος τα Κριτοβάλε ήρετο Ξενοφώντα, είπέ μοι, έφη, ώ Ξενοφών, και συ Κριτοβελον ενόμιζες άνοι των σοφρονικών ανθρώπων μάλλον ή των θρασίων, και των προνοητικών μάλλον και των ανοήτων ) και ξιψοκινδύνων και πάνυ μεν όν, έφη ο Ξενοφών. ών τοίνυν νόμιζε αυτόν θερμαργότατον είναι να λεωργότατον. έτος καν εις μαχαίρα: κυβις ήσαμε, κάν είς πύρ άλλοιτο, και τι δη, έφη ο Ξενοφών, ιδών ποιέντα, ταύτα κατέγνωκας αυτά; 8 γαρ έτος, έφη, ετόλμησε τον 'Αλκιβιάδα οιον φιλήσαι, όντα ευπροσωπότατον και ωραιότατον, αλλ' ο μέν τοι, έφη ο Ξενοφών, τοιυτόν εςι το ξιψοκίνδυνων έργον, καν εγω δικό μου τον κίνδυνον τούτονυπομείναι. τλήμαν, έφη και Σωκράτης και τί ας αίδι παθω καλόν φιλήσας; άρ' έκ αν αυτίκα μάλα

δόλος

τε

[ocr errors]
[ocr errors]

δελος αντ' ελευθέρα άναι και πολλα δε δαπα αν εις βλαβερές ηδονας,
πολλήν δε αχολίαν έχεις τα επιμεληθήναι τινος καλά καγαθά,
επεδαζειν δε αναγκασθήναι, εφ' οίς εδ' αν μαινόμενος σπουδάσειεν ;
ο Ηράκλειο, έφη ο Ξενοφών, ως δεινήν τινα λέγεις δύναμιν το φιλή-
κατος είναι, και τέτο, έφη ο Σωκράτης , θαυμάζας; έκ οίδα,
έφη, ότι τα φαλάγγια, εδ' ημωβολιαία το μέγεθος όντα, προσα.
ψάμενα μόνον το σόματι, ταϊς δε οδύναις επιτρίβει τις ανθρώπες,
και τα φρονείν εξίσησις και μα Δί', έφη ο Ξενοφών. ενίησι γαρ το
τα φαλάγγια κατά το δήγμα. ό μωρέ, έφη ο Σωκράτης, τες δε
καλες εκ οίδα, φιλώντας ενιέται τι, ό, τι συ εχ δράς: εκ οίδ' ότι
τέτο το θηρίον, και καλάει καλόν και ωραίον, τοσέτω δενότερόν εςι
των φαλαγγίων, όσω εκδίνα μεν αψάμεια, τέτο δε εδ' απτόμενον,
εάν τις αυτο θεάται, ενίησι και πάνω πόρρωθεν τοιύτον. ώςε μαί-
εθαι ποιόν; ίσως δε και οι έρωτες τοξόται διου τύτο κκλέται,
ότι και πόρρωθεν οι καλοί τιτρώσκεσιν, άλλα συμβελεύω σοι, ώ Ξε-
οφών, οπότ' αν ίδης τινού καλον, φεύγειν προτροπαδην. σοι δε,
Κριτόβαλε, συμβαλεύω απενιαυτίσαι μόλις γαρ αν ίσως έν τοσέτω
χρόνω το δήγμα υγιής γένοιο. έτω δη και αφροδισιάζειν, τες μη ασφα-
λώς έχοντας προς αφροδίσια, ώετο χρήναι προς τοιαύτα, οία, μη
πάνυ μεν δεομένα τα σώματος, εκ αν προσδέξαντο η ψυχή, δεομέ-
18 δε, εκ αν πράγματα παρέχει, αυτος δε προς ταύτα φανερός ήν
ότι παρεσκεύασμένος, ώς τε ράον απέχεθαι των καλλίων και ωραι-
οτάτων, και οι άλλοι τών αιχίσον και άωροτάτων, περί μεν δη βρώ-
σεως και πόσεως και αφροδισίων, έτω κατεσκευασμένος ήν, και ώε-
το εδεν άν ήττον αρκέτως ήδεσαι τον πολλα επί τέτοις πραγμα:
τευομένων, λυπάσθαι δε πολυ ελαττον.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][merged small]

PI u t a rch. Mer Fennt nicht seine meifterhaften biographischen paralles len, ein Werk, dem schwerlich irgend ein andres aus dem ganzen griechischen und römischen Alterthume an nůßlichem Unterricht und Reichthum praktischer Weisheit den Vorrang ftreitig machen kann. Plutarch, ein Mann von großer Einsicht und Welterfahs rung, schrieb fie in der Muße seines hdhern Ulters, und stellte die durch langes Studium der griechischen und römischen Geschichte hinlänglich beobachteten und geprüften Charaktere denkwürdiger Månner aus beiden Nationen, nach den vornehmsien Zügen ihrer Handlungen und Gesinnungen, neben einander, um ihre Denkart, Sitten und Begebenheiten in einer besondern Vergleichung zu würs digen. Man verdankt diesen Lebensbeschreibungen eine Menge kleiner, von andern Geschichtschreibern nicht berührter, historischer Uniftånde und charakteristischer Züge, besonders aus dem häuslis chen Leben und bürgerlichen Betragen derjenigen Månner, die Plutarch mit einander in Vergleichung ftellt. Eine der anziehends ften seiner Biographien ist die vom Koriolani, aus welcher folgende Stelle genommen ift.

VITA CORIOLANI, Cap. XXXIII.

Έ, δε τη Ρώμη τότε των γυναικώ, άλαι μεν προς άλλοις ιερείς, αι δε πλύσαι και δοκιμώτατοι περί τον τ8 Καπιτωλίνα Διός βωμών έκέτευον. εν δε ταύταις ήν ή Ποπλικόλα, τα μεγάλα και πολλα “Ρωμαίος εν τε πολέμους και πολιτίαις όφελήσαντος, αδελφη, Ουαλερία. Ποπλικόλας μεν εν έτεθνήκει πρότερον, ως εν τοις περί έκανε γεγραμμένοις ισορήκαμεν, η δε Ουαλερία δόξαν έχει εν τη πόλει και τιμής, δοκάσα τω βίω μη κατοιχύνουν το γένος. όπες εν λέγω κάθος εξαπίνης παθέσα, και κατ' επίνοιαν εκ 29ίαςον αψαμένη το συμφέροντος, αυτή τ' ανέση, και τας άλλος έναςήσασα πάσας, ήκεν επί την οικίαν της το Μαρκία μητρος Ουολεμίας, ως δ' ασήλθε και κατέλαβε μετα της w& καθεζομένην, και τα ποιο

δία

« ZurückWeiter »