Abbildungen der Seite
PDF
EPUB
[ocr errors]

fama, Salvis affinitatibus et amicitiis futura:reffitgille. Nam ficuti durare in hąc beatiffima seculi luce, ac principem Traianum videre, augurio votisque apud nostras aures ominabatur: ita festinatae mortis grande so. latiuin tulit, evalille poftremum iHud tempus; quo Domitianus non iam per intervalla ac fpiramenta temporum, sed continuo et velut uno ictu 'rempublicam exhaufit.

Non vidit Agricola obfellam curiam, et clausiam armis senatum, et eadem ftrage tot consulariun caedes, tot nobiliffimarum feminarum exfilia et fugas.

od Una adhuc victoria Carus Metius cenfebatur, et intra Alba-, nam villam sententia Messalini strepebat, et Malfa Bebius iam tum reus erat, Mox noftrae duxere Helvi-, dium in carcerem manus: nos Maurici, Rusticique visus', nos innocenti fanguine Senecio perfudit, :, Nero tamen subtraxit oculos, iulitque scelera, non spectavit.. praecipua sub Domitiano miseriarum pars erat, videre et afpici: cum suspiria nostra subfcriberentur: cum denotandis tot hominum palloribus. fufficeret faevus ille vultus et rubor, a quo le contra pudorem muniebat. Tu vero felix Agricola non vitae tantum claritate, sed etiam opportunitate mortis, ut perhibent qui interfuerunt novissimis sermonibus tuis, constans et libens fatum excepifti, tamquam pro virili portione innocentiam principi donares. Sed mihi filiaeque, praeter acerbitatem parentis erepti, auget maestitiam, quod allideTe valetudini, fovere deficientem, fatiari vultu, complexu, non contigit. excepillemus certe mandata vocesque, quas penitus animo figeremus. Nofter hic dolor, nostrum vulnus: nobis tam longae absentiae conditione ante quadriennium ainissus es. Omnia fine dubio, optime parentum, affidente amantissima uxore, fuperfuere honori tuo: paucioribus tamen lacrymis compofitus es, et novissima in luce defideravere aliquid oculi tui.

[ocr errors]

Si quis piorum manibus locus; fi ut sapientibus placet, non cum corpore exstinguuntur magnae ani. mae; placide quiescas, nosque domum tuam ab infirmo defiderio, et muliebribus lamentis ad contemplationem virtutum tuarum voces, quas neque lugeri, neque plangi fas eft: admiratione te potius teinporalibus laudibus, et fi natura suppeditet, aemulatione decoremus. Is verus honor, ea coniunctislimi cuiusque pietas. Id filiae quoque úxorique praeceperim, fic patris, Gc mariti memoriam venerari, ut oinnia facta dictaque eius fecum revolvant, famamque ac figuram animi magis quam corporis complectantur, non quia intercedendum putem imaginibus quae marmoreaut aere finguin, tur: sed ut vultus hominum, ita firnulacra vultus in. becilla ac mortalia funt; forina' mentis aeterna, quam tenere et exprimere non per per alienam materiain et artem, sed tuis ipfe moribus poffis. Quidquid ex Agricola amavimus, quidquid mirati sumus, manet, manfurumque est in animis hominum, in aeternitate temporum, fama rerum, Nam multos veterum velut inglorios et ignobiles oblivio obruet, Agricola posteritati narratus et traditus, fuperftes erit,

Suetos

Suetonius. C. Suetonius Tranquillus, Sprachlehrer und gerichtlicher Redner zu Rom, in der leßten Hälfte des ersten, und zu Anfange des zweiten Jahrhunderts nach'C. S., ein vertrauter Freund des jångern Plinius, der ihm (Panegyr. X, 95.) folgendes Lob ers theilt: Suetonium Tranquillum probissimum, honeftifunuin, eru. ditiffimum virum, et mores ejus secutus et studia iampridem in contuberniuin adsumsi, tantoque magis diligere coepi, quanto propius infpexi. Seine Lebensbeschreibungen' der zwölf erften res mischen Kaiser, mit edler Wahrheitsliebe und Freimüthigkeit ents worfen, fangen mit dem Julius Cåsar an, und gehen bis auf den Domitian. Das ihm gewdhnlich beigelegte, gleichfalls biographis sche Buch de viris illustribus, ist nicht von ihm, sondern vom Uures lius Viktor. Folgende Stelle aus dem Leben des Caligula schils Dert die Grausamkeiten dieses moralischen ingebeuers.

[ocr errors]

C

.

C. CALIGULA faevitiam ingenii per haec maxime oftendit, Cum ad faginam ferarum numeri praeparatarum carius pecudes compararentur, ex noxiis laniandos adnotavit; et cuftodiarum seriem recognoscens, nullius inspecto elogio, stans, tantummodo intra pórticum mediam, a calvo ad calvum duci imperavit, ' Votuin exegit ab eo qui pro salute sua gladiatoriam operam promiserat; spectavitque ferro dimicantem; nec dimisit nifi victorem, et post multas preces. Alterum qui se periturum ea de caussa voverat, cunctantem pueris tradidit verbenatum infulatumque, qui votum repofcentes per vicos agerent, quoad praecipitaretur ex aggere, Multos honesti ordinis, deformatos prius stiga matum notis, ad metalla, aut ad viarum munitiones, aut ad bestias condemnavit, aut bestiarum modo quadrua pedes cavea coercuit, aut medios serra diffecuit. Nec omnes gravibus ex caussis, verum male de munere fuo opinatos, vel quod nunquam per genium fuum deieralsent. Parentes supplicio filiorum interesse cogebat, Quorum uni valetudinem excusanti lecticam mifit;

86

aliuin

rent.

alium e spectaculo poenae epulis statim adhibuit, atque omni comitate ad hilaritatem et iocos provocavit. Cu. ratorem munerum ac venationum per continuos dies in confpectu fuo catenis verberatum non prius occidit, quam offenfuis putrefacti cerebri odore. Atellanae poetam, ob ambigui ioci verficulum, media amphitheatri árena igni cremavit. Equitem Romanum obiectum feris, cum se innocentem proclamallet, reduxit; ab[ciflaque lingua, rursus induxit,

Revocatum quendam a vetere exilio sciscitatus, quidnam ibi facere cona fuellet, respondente eo per adulationem: Deos semper oravi, ut, quod evenit, periret Tiberius, et tu imperares: opinans, sibi quoque exules suos mortem imprecari, misit circum insulas, qui universos contrucida

Cum discerpi senatorem concupisset, subornavit qui ingredientem curiam, repente hostem publicum appellantes, invaderent, graphiisque confolum laceranduin ceteris traderent. Nec ante satiatus est, quam membra et artus.et viscera hominis tracta per vicos atque ante se congesta vidillet. Immanissima facta augebat atrocitate verborum. Nihil magis in natura sua laudare se ac probare dicebat, quam, ut ipfius verbo utar, «διατρεψίαν. Monenti Antoniae aviae, tanquam parum esset non obedire: Memento, ait, omnia mihi et homini licere. Trucidaturus fratrem, quem metu venenorum praemuniri medicamentis fufpicabatur: Antidotum, inquit, adversus Caesarem? Relegatis fo. roribus, non solum insulas habere se, sed etiam gladios, minabatur. Praetorium virum ex secellu Anticyrae, quam valetudinis caufla petierat, propagari libi commeatum saepius desiderantem, cum inandalfet interemi, adiecit, necessarium esse fanguinis millionem, cui tam diu non prodesset elleborum. Decimo quoque

, die numerum puniendorum ex custodia subscribens, rationem fe purgare dicebat. Gallis Graecisque aliquot

[ocr errors]

uno

uno tempore condemnatis gloriabatur, Gallograeciam sele subegiffe. Non temere in quemquam, nisi crebris et minutis ictibus animadverti passus est, perpetuo notoque iam praecepto: Ita feri, ut fe mori fentiat, Punito per errorem nominis alio, quam quem destinave rat, ipsum quoque paria meruisle dixit. Tragicum illud fubinde iactabat:

Oderint, dum metuant. Saepe in cunctos pariter senatores, ut Seiani clientes, aut mátris ac fratrum suorum delatores, invectus est; prolatis libellis , quos crematos fimulaverat, defensaque Tiberii faevitia, quafi neceflaria, cum tot criminantibus credendum ellet. Equestrem ordinem, ut scenae arenaeque devotum, affidue profcidit. Infensus turbae faventi adversus ftudium fuum exclamavit: Utinam populus Romanus unam cervicem haberet! Cumque Tetrinius latro poftularetur, et qui poftularent, Tetrinios elle ait.

Retiarii tunicati quinque numero gregatim dimicantes , fine certamine ullo totidem secutoribus succubuerant: cum occidi iuberentur, unus resumta fulcina, omnes victores interemit. Hanc ut crudeliffimam caedemet deflevit edicto, et eos, qui spectare sultinuiflent, exsecratus eft. Queri etiam palam de conditione temporum suorum folebat: quod nullis calamitatibus publicis insignirentur. Augufti principatum clade Variana, Tiberii ruina spectaculorum apud Fidenas, memorabilem factum; fui oblivionem imminere profperitate rerum. Atque identidem exercituum caedes, famem, pestilentiam, incendia, hiatum aliquem terrae, optabat. Animum quoque remittenti, ludoque et epulis dedito, eadem dictorum factorumque saevitia aderat. Saepe in conspectu prandentis vel comislantis feriae quaestiones per tormenta habebantur. Miles decollandi artifex quibuscunque e custodia capita amputabat. Puteolis dedicatione pontis, quem excogitatum ab eo fi

« ZurückWeiter »